REKLAMA

Węgiel w tabletkach. Kolagen w proszku. Olej kokosowy. Jeśli mowa o tych drogich produktach, które powinniśmy koniecznie mieć w swoich spiżarniach, to co tydzień pojawiają się nowe „must have” i naprawdę trudno nadążyć za nowinkami dotyczącymi najnowszych super-suplementów czy też super – pożywienia. Co to oznacza? Że to, co stare, staje się znów nowe. Dziś każdy – od naturopatów i joginów, poprzez przepracowanych dyrektorów w korporacjach, po fanów fitness – mówi o czymś, co znane jest od dawna: o adaptogenach.

Czym są adaptogeny?

Wiele się o nich słyszy, stają się coraz bardziej popularne w kulturze zachodniej, i warto wiedzieć, że są one znane od wieków jako część ajurwedyjskiej, chińskiej, a także alternatywnej medycyny. To grupa ziół i grzybów, które – według Holly Herrington, dyplomowanej dietetyk z Centrum Medycyny Stylu Życia w chicagowskim szpitalu – zwiększają odporność organizmu na stres i zmęczenie oraz minimalizują jego podatność na choroby.

Zdaniem Brooke Kalanick, liencjonowanej, praktykującej doktor medycyny naturalnej, adaptogeny mają również zdolność do regulacji gospodarki hormonalnej człowieka, poprzez równoważenie wpływu poszczególnych hormonów. A idąc dalej, Dave Asprey – twórca niezwykle popularnego bloga o nieograniczonych możliwościach ludzkiego organizmu, Bulletproof, opisuje adaptogeny jako rośliny, które skutecznie walczą z biologicznym i psychicznym stresem. Brzmi imponująco, prawda?

W jaki sposób działają adaptogeny?

Z medycznego punktu widzenia, adaptogenne zioła (takie jak: różeniec górski, ashwagandha, gotu kola, maca, shatavari czy też grzyb reishi) pomagają odbudowywać połączenia pomiędzy mózgiem, a osią podwzgórzowo – przysadkowo – nadnerczową (HPA), która jest także znana jako tzw. „trzon stresu” w ciele człowieka. Ta właśnie oś jest odpowiedzialna za przepływ informacji między mózgiem a hormonami stresu i niestety nie zawsze działa prawidłowo – mówi dr Kalnick.

„Kiedy doświadczasz ostrego stresu związanego z szybkim tempem życia, Twój mózg bezustannie prosi Twoje ciało o pomoc w radzeniu sobie z nim. Produkcja i uwalnianie hormonu stresu, kortyzolu, trwają zbyt długo i stają się chaotyczne, skutkiem czego organizm sobie z tym nie radzi.” – zdaniem dr Kalanick.

Analogicznie – dłużej także trwa powrót do stanu równowagi hormonalnej. Jak twierdzi Dave Asprey, brak właściwej komunikacji między ciałem, a mózgiem, skutkuje zaburzeniami hormonalnymi o szerokim spektrum oddziaływania.

Adaptogeny mogą być bardzo pomocne w odbudowywaniu połączeń między mózgiem, a nadnerczami, które odpowiedzialne są za produkcję i regulację wielu różnych hormonów, takich jak adrenalina, poprzez wpływanie na czynność osi HPA – mówi dr Kalanick. Odgrywają one również ważną rolę w sterowaniu odpowiedzią hormonów na stresujące sytuacje w naszym życiu – dodaje Holly Herrington.

Być może uważasz, że istnienie ziół, które rozwiązują wszystkie zdrowotne problemy jest zbyt piękne, by było prawdziwe? Czy może gotów jesteś spróbować i wybierasz się właśnie do sklepu ze zdrową żywnością oraz suplementami diety? Jakkolwiek by nie było, warto odpowiedzieć sobie na pytanie, czy adaptogeny rzeczywiście działają i czy ma sens dodanie ich do swojego codziennego jadłospisu, czy może lepiej od razu zapomnieć, że coś tak fantastycznego występuje w przyrodzie…?

Jakie zdrowotne korzyści płyną ze stosowania adaptogenów?

Nie wszyscy dostawcy usług medycznych doceniają niezwykłe właściwości adaptogenów, mówi Herrington. Istnieją jednak badania, które je potwierdzają (1) i opisują ich wysoki potencjał w redukowaniu stresu, poprawie koncentracji, podnoszeniu wytrzymałości oraz zwalczaniu uczucia zmęczenia. Kategoria „adaptogeny” jest bardzo szeroka, znajdują się w niej przeróżne typy ziół, które zostały poddane badaniom w różnym stopniu.

Większość adaptogenów, wykazuje działanie stymulujące, co oznacza, że poprawiają one sprawność umysłową oraz wytrzymałość fizyczną. Obniżają one poziom stresu i regulują wydzielanie kortyzolu, czym wpływają kojąco na nasze samopoczucie.

Czy adaptogeny mogą pomóc w osiąganiu sprawności fizycznej?

Ponieważ adaptogeny pomagają Twojemu ciału przystosować się do stresujących sytuacji, oczywistym jest fatkt, że ich pozytywny wpływ rozciąga się na organizm będący w procesie ćwiczeń fizycznych, które są niczym innym, jak poddawaniem organizmu stresującemu wysiłkowi – twierdzi Audra Wilson, dietetyk w Centrum Zdrowia Przemiany Materii i Chirurgicznego Leczenia Otyłości szpitala w Delnor, USA.

Jak dodaje David Asprey, adaptogeny odgrywają znaczącą rolę w treningach, i krótkich, i długich; w sportach zarówno siłowych, jak i wytrzymałościowych. Przykładem niech będzie krótki trening CrossFit, po którym wskazana jest redukcja ilości wyprodukowanego przez organizm kortyzolu, tak, by ciało szybciej się zregenerowało. Adaptogeny wspierają ten proces i przyspieszają go. Z kolei biegacz długodystansowy, którego wysiłek trwa pięć, sześć, czy siedem godzin, potrzebuje stałego poziomu stresu, by nie opaść z sił w połowie biegu. Tu także przychodzą z pomocą adaptogeny, równoważąc gospodarkę hormonalną.

Nie wszyscy ćwiczący są jednakowo przekonani o zdrowotnych skuteczności adaptogenów. „Istnieje na to zbyt mało dowodów, a wyniki badań nie są rozstrzygające” – mówi dr wychowania fizycznego, Brad Schoenfeld, docent w Lehman College, USA oraz autor książki „Silne i Wyrzeźbione Ciało”. Uważa, że jeśli nie jesteśmy na 100% pewni, że suplement, który przyjmujemy, pomoże nam zwiększyć wydajność czy przyspieszyć regenerację, to lepiej jest go odstawić. Także zdaniem fizjologa, Petera McCall, gospodarza internetowego programu „Wszystko o Fitness”, istnieje wiele lepiej zbadanych sposobów wzmacniania organizmu podczas treningów, niż przyjmowanie adaptogenów. Nie znaczy to jednak, jego zdaniem, że wykluczony jest wpływ suplementów adaptogenicznych na polepszenie samopoczucia niektórych ćwiczących. (Jeśli zastanawiasz jakie lepiej zbadane sposoby fizjolog ma na myśli, to są to: masaż, trening monitorujący tętno, i nowy strój do ćwiczeń…)

Należy jednak pamiętać, że adaptogeny nie działają jak filiżanka kawy – zauważa Herrington. Nie poczujemy efektów natychmiast. Musi minąć sześć do dwunastu tygodni regularnego stosowania i wysycania organizmu na tyle, by była widoczna różnica w naszym samopoczuciu oraz wydolności.

W jakiej formie i z jakich źródeł czerpać adaptogeny?

Adaptogeny występują pod wieloma różnymi postaciami: pigułki, proszek, płynne ekstrakty oraz herbaty.

Formą, która jest najlepiej przyswajalna dla ludzkiego organizmu jest płyn – czyli wodno-alkoholowe ekstrakty z adaptogenów. Co więcej, warto zadbać o to by wybrać preparat niestandaryzowany, dzięki czemu unikniemy ekspozycji na toksyczne rozpuszczalniki, używane podczas tego sztucznego procesu zwiększa stężenia substancji aktywnej.

W Polsce działa jedna z najbardziej szanowanych firm zielarskich na świecie, które specjalizuje się w wytwarzaniu wodno-alkoholowych ekstraktów z adaptogenów. Warto odwiedzić ich stronę: mothersprotect.com

Adaptogeny – podsumowanie i wnioski

Adaptogeny mogą być one pomocne w obniżaniu poziomu stresu u zdrowych osób, szukających naturalnych metod zwiększania odporności i wydolności organizmu – mówi Herrington. Adaptogeny można z powodzeniem stosować podczas przygotowań do większego wysiłku fizycznego, np. do wyścigu, kiedy czujemy, że nasze mięśnie (te zwykłe, ale także te mentalne) wolniej się regenerują i potrzebują wsparcia. Może warto wtedy skonsultować z lekarzem pomysł dodania do jadłospisu ashwagandhy, adaptogenu znanego ze swych, redukujących stany zapalne, właściwości? – dodaje Wilson. Konsultacja jest konieczna zanim postanowimy włączyć adaptogeny do naszej diety, z uwagi na to, że niektóre z nich mogą wchodzić w reakcje z lekami na receptę przepisywanymi przez lekarzy. – ostrzega Herrington.

Jeśli jednak uważasz, że warto spróbować skorzystać z dobrodziejstw adaptogenów, pamiętaj, że są one jedynie częścią zdrowego stylu życia, który musi także opierać się na odpowiedniej, pełnowartościowej diecie oraz stosowaniu się do zaleceń specjalistów w kwestii regeneracji organizmu. By skutecznie poprawić sportowe osiągi oraz maksymalnie skrócić okres regeneracji – radzi Schoenfeld – skoncentruj się na najważniejszym: na diecie bogatej w zdrowe produkty, wysokowartościowe białka, pełnoziarniste pieczywo oraz tłuszcze roślinnego pochodzenia; to, wraz z przeplataniem treningów dniami odpoczynku, przyniesie Ci najlepsze efekty.

1 – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3991026/

- REKLAMA -
Zewnętrzne linki